Hun vrolijke klanken, kleurrijke uiterlijk en interactieve optredens maken ze geliefd, vooral tijdens markten en feesten.
Moderne draaiorgels spelen diverse muziek, wat ze relevant houdt en 82% van de Nederlanders ziet ze als deel van de cultuur.
zondag 15 februari 2026
Waarom zijn draaiorgels zo populair in Nederland
Draaiorgels zijn populair in Nederland door hun historische rol als straatmuziek sinds 1875, nostalgische waarde als cultureel erfgoed en toegankelijkheid voor het publiek in een tijd zonder radio.
Europese Dag van de Joodse Cultuur
De Europese Dag van de Joodse Cultuur (ook wel European Days of Jewish Culture genoemd) is een jaarlijks terugkerend Europees evenement dat sinds 1999 wordt georganiseerd.
Het vindt traditioneel plaats op de eerste zondag van september (soms met activiteiten die doorlopen in de weken erna).
Doel van de dag is om de rijkdom, diversiteit en historische verankering van de Joodse cultuur in Europa onder de aandacht te brengen, dialoog en wederzijds begrip te bevorderen tussen Joodse en niet-Joodse gemeenschappen.
Activiteiten omvatten vaak:
Openstellingen van synagogen, Joodse musea, begraafplaatsen en andere erfgoedlocaties (vaak gratis of met rondleidingen).
Lezingen, concerten, tentoonstellingen, workshops (bijv. Hebreeuwse kalligrafie, Joodse muziek of literatuur).
Culturele evenementen in meer dan 30 landen en honderden steden.
In Nederland en België valt het vaak samen met Open Monumentendag of speciale Joodse erfgoed openingen.
Kort samengevat: een laagdrempelige, positieve actiedag om Joods erfgoed en cultuur zichtbaar en toegankelijk te maken voor iedereen.
zaterdag 14 februari 2026
Waar staat de oudste boom van Nederland
De oudste boom van Nederland is waarschijnlijk de Heilige Eik in Den Hout, Noord-Brabant.
Deze zomereik (Quercus robur) is naar schatting 600 tot 800 jaar oud, mogelijk geplant rond 1250 en staat op een kruising in het dorp.
Andere kanshebbers zijn de Marialinde in Oisterwijk (ca. 637 jaar) en de Duizendjarige Eik in Doornenburg (ca. 400-500 jaar).
Internationale Dag van de Ziekte van Duchenne
Internationale Dag van de Ziekte van Duchenne (ook bekend als World Duchenne Awareness Day) is elk jaar op 7 september.
Deze dag richt zich op het wereldwijd vergroten van bewustzijn rond Duchenne spierdystrofie (Duchenne muscular dystrophy, DMD), een zeldzame, erfelijke spierziekte die vooral jongens treft.
Het is een van de meest voorkomende ernstige genetische aandoeningen bij kinderen.
Sinds 2024 is 7 september officieel erkend door de Verenigde Naties als internationale bewustwordingsdag voor Duchenne (en ook Becker spierdystrofie).
Doelstellingen:Aandacht vragen voor de uitdagingen, zorgbehoeften en impact op patiënten en families.
Begrip en empathie bevorderen.
Onderzoek, toegang tot zorg en behandeling stimuleren.
Symboliek: Wereldwijd worden vaak rode ballonnen opgelaten als symbool van hoop en solidariteit – veel families laten ballonnen op met de namen van hun kind(eren).
Kort samengevat: 7 september = wereldwijde dag om Duchenne zichtbaar te maken, erkenning te geven aan de getroffen families en solidariteit te tonen.
vrijdag 13 februari 2026
Hoe kwam je honderd jaar geleden aan een date
Honderd jaar geleden waren relaties en dating sterk beïnvloed door sociale normen en tradities:
Sociale kringen: Vriendjes of partners werden vaak ontmoet via familie, kerk, dorpsfeesten of sociale bijeenkomsten, zoals bals of gemeenschapsevenementen.
Hofmakerij: Mannen maakten vrouwen formeel het hof, vaak onder toezicht van familie (chaperones).
Een man moest zich netjes presenteren en soms toestemming vragen aan ouders.
Beperkte vrijheid: Vooral voor vrouwen waren er strenge sociale regels.
Ongechaperonneerd daten was ongebruikelijk en relaties leidden vaak snel tot verloving of huwelijk.
Communicatie: Zonder moderne technologie verliep contact via brieven, korte bezoeken of ontmoetingen op openbare plekken zoals markten of dansavonden.
In Nederland speelden dorpsgemeenschappen en kerkelijke kringen een grote rol bij het ontmoeten van een partner.
Internationale Dag van de Schone Lucht
De Internationale Dag van de Schone Lucht (officieel: International Day of Clean Air for blue skies) is een jaarlijkse VN-dag op 7 september.
De Verenigde Naties hebben deze dag in 2019 ingesteld (resolutie 74/212) om wereldwijd aandacht te vragen voor luchtvervuiling, bewustzijn te vergroten en internationale samenwerking te stimuleren voor schonere lucht.
Luchtvervuiling is de grootste milieugezondheidsrisico ter wereld en veroorzaakt miljoenen vroegtijdige sterfgevallen per jaar.
De dag benadrukt dat schone lucht een mensenrecht is en dat luchtvervuiling geen grenzen kent.
Elk jaar is er een thema, zoals "Together for Clean Air", "Racing for Air" of "Samen voor Schone Lucht".
Doel: overheden, bedrijven, burgers en organisaties aanzetten tot concrete actie (minder uitstoot, duurzame energie, betere monitoring, etc.).
Kortom: een oproep om samen te werken voor blauwe luchten en gezonde ademhaling voor iedereen.
donderdag 12 februari 2026
Welke medicijnen werden ooit veel gebruikt maar bleken later heel gevaarlijk
Verschillende medicijnen die ooit populair waren, bleken later gevaarlijk en werden vaak verboden of beperkt:
Thalidomide (Softenon) (1950-1960): Gebruikt tegen ochtendmisselijkheid bij zwangere vrouwen, maar veroorzaakte ernstige aangeboren afwijkingen bij baby’s (bijv. verkorte ledematen).
Wereldwijd verboden voor dit gebruik in 1961.
DES (Diethylstilbestrol) (1940-1970): Voorgeschreven om miskramen te voorkomen, maar leidde tot kanker en vruchtbaarheidsproblemen bij dochters van gebruikers.
In de jaren 1970 verboden.
Vioxx (Rofecoxib) (1999-2004): Een pijnstiller voor artritis, maar verhoogde het risico op hartaanvallen en beroertes.
In 2004 teruggetrokken.
Fen-Phen (1990s): Een afslankmiddel dat hartklepbeschadiging en longproblemen veroorzaakte.
In 1997 van de markt gehaald.
Barbituraten (vroeg 20e eeuw): Veel gebruikt als kalmerings- en slaapmiddelen, maar verslavend en riskant bij overdosering.
Grotendeels vervangen door veiligere alternatieven zoals benzodiazepines.
Deze medicijnen werden aanvankelijk als veilig beschouwd, maar latere studies onthulden ernstige risico’s, wat leidde tot strenge regulering of verboden.
Internationale Dag van de Politiesamenwerking
De Internationale Dag van de Politiesamenwerking (Engels: International Day of Police Cooperation) is een door de Verenigde Naties ingestelde gedenkdag op 7 september elk jaar.
Deze dag werd officieel vastgesteld door de Algemene Vergadering van de VN op 16 december 2022 (resolutie A/77/L.29) en voor het eerst gevierd in 2023 – precies 100 jaar na de oprichting van de voorloper van Interpol (de International Criminal Police Commission) op 7 september 1923 in Wenen.
Doel: De dag benadrukt het belang van internationale samenwerking tussen politiediensten en rechtshandhavingsinstanties wereldwijd om grensoverschrijdende criminaliteit, terrorisme, cybercrime, drugshandel, mensenhandel en andere veiligheidsbedreigingen effectief aan te pakken.
Ze erkent de cruciale rol van organisaties zoals Interpol en de noodzaak van informatie-uitwisseling, gezamenlijke operaties en respect voor mensenrechten en de rechtsstaat.
Kort samengevat: een VN-dag die hulde brengt aan de wereldwijde politiesamenwerking en het belang ervan voor globale veiligheid in de verf zet.
woensdag 11 februari 2026
Sinds wanneer hebben alle lagen van de bevolking een hond als gezelschapsdier
Het houden van honden als gezelschapsdier door alle lagen van de bevolking is een relatief recente ontwikkeling.
In de oudheid en middeleeuwen waren honden vooral werkdieren (jacht, bewaking, veehoeden) en voornamelijk in bezit van de elite of boeren.
Vanaf de 19e eeuw, met de opkomst van de middenklasse en verstedelijking, werden honden steeds meer als huisdier gehouden.
In de 20e eeuw, vooral na de Tweede Wereldoorlog, werd het houden van honden democratisch: verbeterde welvaart, kleinere huishoudens en fokprogramma’s maakten honden toegankelijk voor iedereen.
Tegen de 21e eeuw is de hond in westerse samenlevingen een universeel gezelschapsdier, ongeacht sociale klasse.
Internationale Dag van de Alfabetisering
De Internationale Dag van de Alfabetisering (ook wel Wereldalfabetiseringsdag of International Literacy Day) wordt elk jaar op 8 september gehouden.
Deze dag is in 1966 ingesteld door UNESCO en wordt sinds 1967 wereldwijd gevierd.
Het doel is om aandacht te vragen voor het belang van geletterdheid (alfabetisering / literacy) en om te strijden tegen analfabetisme.
Belangrijke punten in het kort:
Geletterdheid is een basis mensenrecht en de basis voor onderwijs, werk, gezondheid, participatie in de samenleving en duurzame ontwikkeling.
Nog steeds zijn er wereldwijd miljoenen mensen (vooral vrouwen en meisjes in ontwikkelingslanden) die niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven.
Elk jaar kiest UNESCO een thema, zoals recentelijk onderwerpen rond digitale geletterdheid, meertalig onderwijs of vrede en inclusie.
In Nederland en België wordt de dag vaak gecombineerd met de Week van Lezen en Schrijven om extra aandacht te vragen voor laaggeletterdheid onder volwassenen.
Kort samengevat: 8 september is de dag waarop de wereld stilstaat bij hoe essentieel lezen en schrijven zijn voor een eerlijke en kansrijke samenleving.
dinsdag 10 februari 2026
Werden de eerste condooms gebruikt om baby's pf soa's te voorkomen
De eerste condooms, al in de 16e eeuw gemaakt van linnen, darm of leer, werden vooral gebruikt om soa's te voorkomen, zoals syfilis.
Pas later, met de opkomst van rubberen condooms in de 19e eeuw, werd zwangerschapspreventie een belangrijker doel, hoewel ze aanvankelijk vooral in de context van prostitutie werden gebruikt om ziekteoverdracht te verminderen.
Internationale Dag van de Fysiotherapeut
Internationale Dag van de Fysiotherapeut (ook bekend als Wereld Fysiotherapie Dag of World PT Day) is een jaarlijkse internationale bewustwordingsdag op 8 september.
Oorsprong: In 1996 uitgeroepen door World Physiotherapy (voorheen WCPT), omdat op 8 september 1951 de internationale fysiotherapie-organisatie werd opgericht.
Doel: De cruciale rol van fysiotherapeuten in de samenleving onder de aandacht brengen.
Ze helpen mensen mobiel te blijven, pijn te verminderen, herstel te bevorderen en kwaliteit van leven te verbeteren – zonder operatie of medicijnen waar mogelijk.
In Nederland viert onder andere het KNGF deze dag actief, met aandacht voor het belang van beweging en fysiotherapie in de zorg.
Kortom: een dag om fysiotherapeuten wereldwijd te waarderen en te laten zien hoe essentieel ze zijn voor gezondheid en onafhankelijkheid!
maandag 9 februari 2026
Wie heeft de polonaise bedacht
De polonaise komt uit Polen en is gebaseerd op de polonez, een statige dans in driekwartsmaat uit de 16e eeuw.
Wie de dans precies bedacht heeft, is niet bekend.
In Nederland werd de polonaise in de 19e eeuw een feestelijke rijendans, vooral populair op carnaval en bruiloften, waarbij mensen met de handen op elkaars schouders in een sliert lopen.
Internationale Dag van de Onderwijsbescherming
De Internationale Dag ter Bescherming van Onderwijs tegen Aanvallen (Engels: International Day to Protect Education from Attack) is een VN-dag die elk jaar op 9 september wordt herdacht.
Deze dag werd in 2020 ingesteld door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (resolutie 74/275) om aandacht te vragen voor aanvallen op scholen, leerlingen, leraren en universiteiten tijdens gewapende conflicten.
Doelstellingen:Bewustwording creëren over het probleem dat miljoenen kinderen in conflictgebieden geen veilig onderwijs kunnen volgen.
Landen en strijdende partijen oproepen om het recht op onderwijs te respecteren en te beschermen.
Aandacht vestigen op de Safe Schools Declaration (verklaring die militaire gebruiken van scholen verbiedt en bescherming van onderwijs bevordert).
UNESCO en UNICEF coördineren de jaarlijkse activiteiten.
zondag 8 februari 2026
Wat was de idiotenschool in Den Haag
De Idiotenschool in Den Haag, opgericht in 1855 door dominee Cornelis van Koetsveld, was de eerste Nederlandse school voor speciaal onderwijs.
Het richtte zich op kinderen met mentale of fysieke beperkingen die niet mee konden in regulier onderwijs.
De school begon in een rijtjeswoning aan de Zuidwal en verhuisde later naar een groter pand.
Ondanks de nu negatieve term "idiotenschool," was het destijds een vooruitstrevend initiatief dat aandacht gaf aan de ontwikkeling van "speciale kinderen."
De school legde de basis voor het huidige speciaal onderwijs en sloot in 1920.
Internationale Dag ter voorkoming van Zelfdoding
De Internationale Dag ter voorkoming van Zelfdoding (ook bekend als Wereld Suïcide Preventie Dag of World Suicide Prevention Day – WSPD) vindt elk jaar plaats op 10 september.
Deze dag is in 2003 in het leven geroepen door de International Association for Suicide Prevention (IASP) samen met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Het doel is om wereldwijd aandacht te vragen voor suïcidepreventie, het taboe rond zelfdoding te doorbreken, stigma te verminderen en te laten zien dat zelfdoding in veel gevallen te voorkomen is.
Belangrijke punten in het kort:
Jaarlijks sterven er wereldwijd meer dan 700.000 mensen door suïcide.
De dag roept op tot open gesprekken over mentale gezondheid, betere toegang tot hulp en steun aan mensen in crisis.
In Nederland en België heet het vaak Wereld Suïcide Preventie Dag en valt het binnen de Wereld Suïcide Preventie Week (meestal rond 8-14 september).
Kort samengevat: 10 september is dé dag waarop de wereld samenkomt om te zeggen: suïcide is te voorkomen – praat erover, zoek hulp, bied steun.
zaterdag 7 februari 2026
Wat was het eerste Nederlandstalige liedje
Het eerste Nederlandstalige liedje is moeilijk exact vast te stellen, omdat veel vroege liederen mondeling werden overgeleverd en pas later opgeschreven.
Het oudst bekende Nederlandstalige lied dat schriftelijk is vastgelegd, stamt uit de Middeleeuwen, rond de 13e of 14e eeuw.
Een voorbeeld is het lied "Heer Halewijn" (of "Het lied van Heer Halewijn"), een ballade die waarschijnlijk al eerder mondeling bestond.
Dit soort volksliederen, vaak anoniem en verhalend, werden gezongen in de Lage Landen en vormen de basis van de Nederlandstalige liedtraditie.
Exacte data of auteurs zijn door de mondelinge overlevering meestal niet bekend.
Abonneren op:
Reacties (Atom)