Meestal wordt het voorgesteld als de beker die Jezus gebruikte tijdens het Laatste Avondmaal, of de schaal waarin Jozef van Arimatea het bloed van Christus opving bij de kruisiging.
Het motief duikt voor het eerst op in de 12e eeuw, in het onvoltooide werk Perceval van Chrétien de Troyes.
Kort daarna gaf Robert de Boron het een duidelijk christelijke betekenis.
In de Arthurverhalen trekken ridders van de Ronde Tafel (vooral Galahad, Perceval en Bors) op queeste naar de Graal.
Wie hem vindt, krijgt genezing, overvloed of spirituele verlichting.
Vaak wordt hij bewaakt in een geheim kasteel door de gewonde Visserkoning.
De Graal is geen historisch vaststaand voorwerp uit de Bijbel.
Verschillende kerken, vooral de kathedraal van Valencia, claimen een echte “Heilige Kelk” te bezitten.
Historici zien de Graal vooral als een literair en spiritueel symbool dat Keltische mythen (onuitputtelijke ketels) combineert met christelijke reliekenverering.
In de loop der tijd werd “heilige graal” ook een metafoor voor elk onbereikbaar, hoogst begeerd doel.
